Sicilya'nın Nicolosi kentinde yaşayan Emilia Privitera, 2021 yılında günlerce devam eden şiddetli öksürük ve nefes alırken ortaya çıkan hırıltı nedeniyle doktora başvurdu. İlk olarak yeniden COVID-19'a yakalandığını düşünen Privitera'nın testi negatif çıktı. Ancak belirtilerin haftalar boyunca geçmemesi üzerine yapılan incelemelerde akciğerlerine son derece küçük volkanik kül parçacıklarının ulaştığı belirlendi.
Privitera, Etna'nın her hareketliliğinde benzer solunum sorunlarını yeniden yaşadığını ve bölgede çok sayıda kişinin kül nedeniyle rahatsızlandığını belirtiyor.
Kül Parçacıkları Akciğerlerin Derinliklerine Ulaşıyor
Volkanik kül; kaya, mineral ve volkanik camdan oluşan çok küçük parçacıklar içeriyor. Özellikle ince partiküller rüzgar ve araçların hareketiyle yeniden havaya karışarak solunum yoluyla akciğerlerin derin bölgelerine ulaşabiliyor.
Etna'nın 2002 yılındaki büyük patlamalarını inceleyen araştırmalarda da patlama dönemlerinde akut solunum yolu hastalıkları, kalp-damar rahatsızlıkları ve göz tahrişi nedeniyle hastane başvurularında artış tespit edildi.
Çocuklar Ve Kronik Hastalar Daha Fazla Risk Altında
Uzmanlar, ince kül parçacıklarının akciğerlerde iltihaplanma ve tahrişe yol açabileceğine dikkat çekiyor. Çocuklar, yaşlılar ve astım gibi kronik solunum yolu hastalıkları bulunan kişiler ise kül maruziyetinden daha fazla etkilenebiliyor.
Katanya'da görev yapan göğüs hastalıkları ve alerji uzmanı Nunzio Crimi, son patlamalar sırasında özellikle alerjik astım ve kronik bronkopnömoni hastalarından çok sayıda çağrı aldığını belirtiyor.
Sicilya Sivil Koruma Dairesi de ağustos ayının başındaki patlamaların ardından acil servis başvurularında artış yaşandığını bildirdi. Hastalarda öksürük, burun akıntısı, hapşırma, göz tahrişi ve konjonktivit gibi şikayetlerin görüldüğü aktarıldı.
Kül Hayvanlar İçin de Tehlikeli
Volkanik külün etkileri insanlarla sınırlı kalmıyor. Kül içerisindeki florürün hayvanlarda sindirim sistemi ve kemik yapısı üzerinde ciddi sorunlara neden olabileceği belirtiliyor.
Özellikle külün tarım arazilerinde uzun süre kalması, otlayan hayvanların yüksek miktarda kül tüketmesine yol açarak zehirlenme riskini artırabiliyor.
Temizlik Çalışmaları Yeni Risk Oluşturabiliyor
Bölgede yaşayanların bir diğer şikayeti ise volkanik külün yeterince hızlı toplanamaması. Sokak ve çatılarda biriken külün hava üfleyicilerle temizlenmesi ise partiküllerin yeniden havaya karışmasına neden olabiliyor.
Uzmanlar, yoğun kül yağışı sırasında maske kullanılmasını ve külün yeniden havalanmasını önleyecek uygun temizlik yöntemlerinin tercih edilmesini öneriyor.
Etna Külü Ekonomiye Kazandırılabilir
Sicilyalı araştırmacılar ise biriken volkanik külün yalnızca temizlenmesi gereken bir atık olarak görülmemesi gerektiğini savunuyor. Katanya Üniversitesi'nden araştırmacılar, mineral bakımından zengin külün başta inşaat sektörü olmak üzere farklı alanlarda hammadde olarak kullanılabileceğini belirtiyor.
Sicilya Bölgesel Yönetimi tarafından mart ayında yapılan düzenlemeyle volkanik külün tehlikeli atık statüsünden çıkarılarak yeniden kullanılabilir bir hammadde olarak değerlendirilmesinin önü açıldı.
Uzmanlara göre bu yöntem, bir yandan külün ekonomik değer kazanmasını sağlarken diğer yandan çevrede biriken ve sonradan yeniden havaya karışan partikül miktarının azaltılmasına katkı sağlayabilir.