Christopher Nolan’ın Homeros’un ünlü destanı ‘Odyssey’den uyarladığı yeni filmi, sinema dünyasındaki yankısının yanı sıra destanla ilişkilendirilen coğrafyalara yönelik turistik ilgiyi de artırdı. Filmin çekildiği bölgelerin yanı sıra Homeros’un anlatısında yer alan ve mitolojik olaylarla ilişkilendirilen noktalar da seyahat tutkunlarının ilgisini çekmeye başladı.
Homeros’un yaklaşık 3 bin yıl önce kaleme aldığı destanın izlerini günümüz coğrafyasında sürmek isteyenler için Akdeniz’de farklı rotalar bulunuyor. Ancak bu noktaların önemli bir bölümünün destanda anlatılan olayların kesin olarak yaşandığı yerler olduğu kanıtlanmış değil. Arkeolojik bulgular ve tarihsel değerlendirmeler, bu bölgeleri daha çok olası mekanlar olarak öne çıkarıyor.
İlk Durak Odysseus’un Memleketi İthaka
Yunanistan’ın İthaka Adası, destanın başkahramanı Odysseus’un memleketi olarak biliniyor. Adada Odysseus veya eşi Penelope tarafından yönetildiğini kanıtlayan arkeolojik bulgu bulunmasa da Odysseus tasvirli bazı antik sikkeler keşfedildi. Denize hakim bir tepe üzerindeki ve MÖ 13’üncü yüzyıla tarihlenen Odysseus Sarayı kompleksi ise bölgede Geç Tunç Çağı’nda yerleşim bulunduğuna işaret ediyor.
Truva’da Destanın İzleri
Türkiye’deki rota ise Homeros’un ‘İlyada’ ve ‘Odyssey’ destanlarının merkezindeki Truva Antik Kenti. 19’uncu yüzyılda Heinrich Schliemann ve Frank Calvert tarafından ortaya çıkarılan antik kentte farklı uygarlıklara ait çok sayıda yapı katmanı bulunuyor. Bölgede savaş izleri tespit edilmiş olsa da bunların doğrudan Homeros’un anlattığı Truva Savaşı’nı kanıtladığı söylenemiyor.
Yaklaşık 5 bin yıl öncesine uzanan kalıntıların bulunduğu Truva’da Tunç Çağı surları ve Roma dönemine ait yapılar görülebiliyor. 2018’de açılan Truva Müzesi’nde ise antik kent ve çevresindeki yerleşimlerden çıkarılan eserler sergileniyor.
Lotus Yiyenler’in Adası Cerbe
Tunus kıyılarındaki Cerbe Adası da Odysseus’un yolculuğuyla ilişkilendirilen noktalardan biri. Destana göre Odysseus ve adamları, Kuzey Afrika kıyılarında ‘Lotus Yiyenler’ olarak anılan toplulukla karşılaşıyor. Lotus meyvesini yiyen adamlarının evlerine dönme isteğini kaybetmesi üzerine Odysseus onları zorla gemiye bindirerek yolculuğa devam ediyor. Lotus Yiyenler’in yaşadığı yer kesin olarak bilinmese de Cerbe, bu hikayeyle ilişkilendirilen olası bölgeler arasında gösteriliyor.
Sirenlerin İzi Sardinya’da
İtalya’nın Sardinya Adası ise Odysseus’un Sirenlerle karşılaşmasıyla ilişkilendiriliyor. Destana göre Sirenlerin büyüleyici şarkılarından kurtulmak isteyen Odysseus, mürettebatının kulaklarını balmumuyla kapattırırken kendisini geminin direğine bağlatıyor.
Karşılaşmanın gerçekleştiği yer kesin olarak bilinmese de Sardinya, bazı tarihçiler tarafından olası bölgeler arasında değerlendiriliyor. Adanın Golfo Aranci bölgesindeki ‘Il Canto della Sirena’ heykeli ve Sirena Sardinia Dalış Okulu gibi noktalar da mitolojik bağlantıyı turistik deneyime dönüştürüyor.
Scylla ve Charybdıs’in Adresi Messina Boğazı
Sicilya ile İtalya anakarası arasındaki Messina Boğazı, destanın en tehlikeli bölümlerinden birine ev sahipliği yapıyor. Odysseus’un yolculuğunda karşılaştığı Charybdis ve altı başlı canavar Scylla’nın bu bölgede bulunduğuna inanılıyor.
Yaratıkların varlığına ilişkin herhangi bir kanıt bulunmazken, hikayelerin bölgedeki güçlü akıntılar ve kayalık geçitlerden esinlenmiş olabileceği düşünülüyor. Günümüzde Messina; tarihi yapıları, limanı ve deniz ürünleri restoranlarıyla turistleri ağırlıyor.
Odysseus’un Yıllarca Kaldığı Ogygia: Gozo
Rotanın son durağı ise Malta’ya bağlı Gozo Adası. Homeros’un destanında Odysseus’un, Zeus’un gemisini yok etmesinin ardından sığındığı Ogygia Adası’nda deniz perisi Calypso’nun yanında 7 yıl kaldığı anlatılıyor.
Ogygia’nın günümüzdeki Gozo Adası olduğuna ilişkin kesin bir kanıt bulunmasa da bazı araştırmacılar bu görüşü savunuyor. Gozo’nun Homeros döneminde Yunan dünyası tarafından bilinen bir ada olması da bu bağlantının kurulmasındaki gerekçeler arasında yer alıyor.
İthaka’dan Türkiye’deki Truva’ya, Tunus’taki Cerbe’den Malta’daki Gozo’ya uzanan rota, Homeros’un binlerce yıl önce anlattığı destansı yolculuğu Akdeniz’in bugünkü coğrafyasında yeniden keşfetmek isteyenlere farklı bir seyahat alternatifi sunuyor.