Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda, suça sürüklenen çocuklara ilişkin önemli düzenlemeler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı.
Yeni düzenlemeyle çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin hükümler yeniden ele alınırken, çocukların karıştığı ağır suçlarda uygulanacak cezalar, aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerin ihlaline ilişkin yaptırımlar ve çocuk hükümlülerin infaz süreçlerinde kapsamlı değişiklikler yapıldı.
Çocuğun Silaha Erişmesine Neden Olana Hapis Cezası
Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a eklenen düzenlemeyle, ateşli silahını gerekli dikkat ve özeni göstermeden muhafaza ederek çocuğun silaha erişmesine neden olan kişi, fiili daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak.
12-15 Yaş Grubunda Ceza Sorumluluğu Yeniden Düzenlendi
Türk Ceza Kanunu'nda yapılan değişiklikle, suç tarihinde 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin yeni hükümler getirildi.
Çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması halinde ceza sorumluluğu bulunmayacak. Ancak bu çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilecek.
Fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise suçun niteliğine göre indirimli ceza uygulanacak. Ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda 13 yıldan 18 yıla, müebbet hapis gerektiren suçlarda ise 10 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
Diğer cezalar yarı oranında indirilecek ve her bir fiil bakımından verilecek hapis cezası 9 yılı aşamayacak.
15-18 Yaş Grubunda Cezalar Ağırlaşıyor
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında da yeni ceza hükümleri getirildi.
Ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Diğer cezalar üçte bir oranında indirilecek ve her bir fiil için verilecek hapis cezası 15 yıldan fazla olamayacak.
Öte yandan, kasten öldürme ile ağır neticeli kasten yaralama suçlarının belirli nitelikli hallerinde, 15-18 yaş grubundaki çocuklar bakımından yaş küçüklüğüne bağlı indirim uygulanmamasının önü açıldı.
Mahkeme, somut olayda kastın ağırlığı, suçun amacı ve saiki, suçun işleniş şekli ve sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilip edilmediği gibi unsurları dikkate alabilecek.
12-15 yaş grubundaki çocuklara bir üst yaş grubuna ilişkin ceza rejiminin uygulanıp uygulanmayacağı konusunda da hakime takdir yetkisi tanındı.
Aile Yükümlülüklerini İhlal Edenlere Daha Ağır Cezalar
Kanunla aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerin ihlaline ilişkin cezalar da artırıldı.
Buna göre aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiye verilen ve daha önce "1 yıla kadar" olan hapis cezası, 3 aydan 2 yıla kadar olarak uygulanacak.
Hamile olduğunu bildiği eşini veya kendisinden gebe kalmış ve sürekli birlikte yaşadığı evli olmayan kadını çaresiz durumda terk eden kişiye verilecek hapis cezasının alt sınırı 6 aya, üst sınırı ise 2 yıla çıkarılacak.
Bu fiiller sonucunda ağır yaralanma veya ölüm meydana gelmesi halinde ise belirli şartlarda şikayet aranmayacak ve verilecek ceza yarısından 2 katına kadar artırılabilecek.
Çocuğunun ahlakını, güvenliğini veya sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan ana veya babalar bakımından da hapis cezasının sınırları yükseltildi. Daha önce 3 aydan 1 yıla kadar olan ceza, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis olarak uygulanacak.
Çocukların Cezaevine Giriş ve Eğitim Süreçleri Değişiyor
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle çocuk hükümlülerin infaz sisteminde de yeni bir dönem başlıyor.
Çocukların hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infazına başlanması yerine, infazın çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlatılması ve iyi halli olduklarının tespit edilmesi halinde çocuk eğitimevlerine ayrılmaları öngörülüyor.
12-18 yaş arasındaki çocuklar; cinsiyetleri, fiziki gelişim durumları ve suç türleri dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının ayrı bölümlerinde barındırılacak.
Çocukların Eğitimevine Ayrılmasına Uzmanlar da Karar Verecek
Çocuk hükümlünün çocuk kapalı ceza infaz kurumundan çocuk eğitimevine ayrılması, idare ve gözlem kurulunun değerlendirmesi sonucunda karara bağlanacak.
Bu değerlendirmeye psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman, rehberlik uzmanı, öğretmen ve Türkiye Barolar Birliği Çocuk Hakları Komisyonu tarafından görevlendirilecek avukat gibi uzmanlardan en az biri katılacak.
Değerlendirmeler en geç 3 ayda bir yapılacak. Tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen çocuk hükümlülerin yeniden değerlendirilme süresi ise 6 ayı geçemeyecek.
Bazı Çocuk Hükümlüler Doğrudan Eğitimevine Gönderilecek
Kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise toplam 5 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum edilen çocukların cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilecek.
Ancak eğitimevlerinde bulunan çocuk hükümlülerden firar edenler, başka bir suç nedeniyle haklarında tutuklama kararı verilenler veya kurum düzeni ve kişi güvenliği açısından tehlike oluşturan eylemlerde bulunanlar, kurul kararıyla çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilebilecek.
Bazı Çocukların Cezaevinde Geçirdiği Süre İki Kat Sayılacak
Kanunla koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasına ilişkin de değişiklik yapıldı.
Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçları hariç olmak üzere, hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 gün, 2 gün olarak dikkate alınacak.
Yeni düzenlemeyle birlikte hem çocukların ceza sorumluluğu hem ağır suçlarda uygulanacak yaptırımlar hem de çocuk hükümlülerin ceza infaz kurumlarından eğitimevlerine geçiş süreçleri yeniden düzenlenmiş oldu.
